Faith in G4 (na Het Grote Demasqué)

We hebben het gered: het zonder kleerscheuren stappen over de drempel van het nieuwe jaar. Er lijkt niets heel bijzonder aan, maar ik had er nog een hard hoofd in: terwijl ons vertrouwen in ongeveer alles is beschaamd, rekenden we er op dat er gewoon rimpelloos een volgend jaar zou aanbreken. Maar bijna niets was eigenlijk vanzelfsprekend meer.

Dat gewoon ergens op rekenen, is psychologisch een interessant fenomeen, en juist in dit jaar extra aandacht waard. Hoe zal ik het noemen;
er is geen beter woord voor dan Faith. Dat moet het sleutelwoord van 2009 worden.
2009: Het jaar immers na de grote, gedwongen transformatie. Het jaar na Het Grote Demasqué.
Na De Zondvloed.
Ook het jaar van het Point of no Return.

Faith, geloof, ergens op rekenen. In de begrippen-etalage geklemd liggend tussen Geloof en Vertrouwen en vlak naast Hoop en Overtuiging. Dat wat overblijft als je niets meer hebt en toch iets moet hebben om mee voort te kunnen. Want de mens is immers geprogrammeerd om te willen overleven.
 
Het object voor dat geloof heeft ook een gezicht gekregen. Op T-shirts, gebak en horloges. Op banieren en omslagen van glossy magazines. In kunstwerken op Art Basel Miami december 2008. Het is het gezicht van de nieuwe Heiland, onze Redder, onze Verlosser, Obama, Obama, Amen.

Er is een periode geweest waarin de meeste mensen uit onze wereld geloofden in een God. Met uitzondering dan van de filosoof Nietzsche, voor hem was God voornamelijk dood. Al ver dus voor de tweede helft van de vorige eeuw waarin die overtuiging navolging kreeg en God geruisloos werd vervangen door Geld. Op Geld kon men immers rekenen. Geld werd gegarandeerd door Goud. Tot de komst van internet en digitalia, waarbij geld een ongevalideerde tevens ongecontroleerde kwestie werd van elektrische impulsen, nullen en enen in dataverkeer. Zonder garantie van goudstaven werd het geloof erin alleen maar echter en sterker. Geloven zonder Zien! Magie!
De beurs werd de nieuwe massakerk. De hogepriesters bedienden zich van rituelen en symbolen. Voor het nieuwe geloof heb je hooguit credibility nodig! De nieuwe goochelaars uitgerust in designerkleding, reden in Porsches, vlogen in privé-jets, kochten statusplaatsen aan dinertafels van de perfide president en werden publiek filantroop. De glamourous goed-heiligmannen goochelden superkapitaal tot lucht. Superlucht.
Klap, deed toen de ballon van verwachtingen, we geloofden onze oren niet.
Geld is dood, haadst nog dooier dan God. En nu moeten we geloven in ….Gezag..

Als we niet in wanhoop zijn maken we uiteraard grappen over hoe de wereld en wij daarin mee begrepen dus, bij de neus zijn genomen door bonusbelust beleggend banking personeel, fraudeurs, hackers, piraten, maffia, rovers, terroristen, door machtsbeluste presidenten, sensatiebeluste media, overspannen rentegevende banken, valselijk geruststellende pensioenfondsen en regeringen, overheden die speculeerden terwijl ze hoorden te waken over ons geld, gewetenloos winstmakende producenten van waar voor kwetsbare groepen, bijvoorbeeld babyvoedsel, bijvoorbeeld in China.
De litanie is incompleet, maar the drift zal duidelijk zijn. En we zijn nog in een ander geloof verraden: het geloof in Gezag!

Je kunt je slap lachen, wat moet je anders , over hoe ons vertrouwen belachelijk is gemaakt, daarvoor hebben we de  inspanning van cabaretiers toch helemaal niet nodig!. We zijn dit jaar en masse in ons hemd gezet. Van twee kanten. Dus niet alleen door het raffinement van de slechte mensen, maar ook door de klungeligheid van menige oplossing van de instanties die over ons moesten waken, de zogenaamd goede beschermers. Hoed je voor hen, de toezichthouders,  in de medische, justitiële, financiële en technologische sector. We wisten al dat ze bij defensie geen filmrolletjes kunnen ontwikkelen. Waarom zou je dan de minister van Economische Zaken geloven die aanbeveelt om je geld toch gewoon rustig in aandelen te steken, terwijl aan de overkant van de grote plas, een werelddeel uitgehypothekeerd is aan China. Uitroepteken. Met droge ogen beweren: een financiële crisis staat geheel los van een economische crisis, echt, volgens de minister president, door iedereen nagepraat. Uitroepteken. Je loopt levensgevaar als je in een ziekenhuis komt. Operatiezalen werden ontruimd omdat ze niet steriel waren. Babies gingen dit jaar geheimzinnig dood, mensen werden na bloedtransfusie in plaats van beter ziek. Uitroepteken. Nederland schoon, Afrika ziek. Uitroepteken. Het apparaatje dat onder zware geheimhouding op de betalingsautomaten van de Nederlandse Spoorwegen was gemonteerd ter voorkoming van voortgaande fraude van bendes, viel er bij de onthulling aan de pers al spontaan van af. Uitroepteken.
Je kon na God en Geld evenmin geloven in Gezag.
Wat nu?

De mens is geprogrammeerd om iets te geloven. En niet eens omdat bassins met ons drinkwater vol zitten met via urine afgevoerde antidepressiva. De behoefte eraan zit ons bij geboorte al in het bloed. Waar moeten we er alleen mee naar toe? Geloof in het Goede? Ha, dat geloof je toch zelf niet?
 
En daar kwam de man, die onze Heiland, onze Redder kon worden, onze verlosser uit het Kwade. De Gekozene, de Uitverkorene. Hij gaf ons de Boodschap waar we naar snakten. Bijbels en Emblematisch: geloof in de Transformatie.
En het Geloof in onszelf. Dat we het kunnen, yes we can. De magie van zijn motto, uitgedragen op de muziek van duizend gospels: Change.

En wij bidden collectief gretig met de Grote Voorganger: Yes, we can. Zo proberen we met een mantra over ons eigen kunnen ons geschokte bestaan weer een beetje op te bouwen. Voor een Toekomst. Geloof in Genen. En Generaties. Geen Belief, maar Faith.

De nieuwe tijd wordt de tijd van Faith. Een nieuwe overtuiging van het eigen kunnen. Het vermogen tot beïnvloeding, tot interventie, tot het greep herwinnen in het eigen bestaan. De Homo voorheen economicus, voorheen schaamteloos ludens, was uit het lood geslagen, maar krabbelt op, wankel erectus opnieuw.
Kapitaliseert wat overblijft na de zondvloed: de Bevrijding van het Verlies. De gijzelingsperiode in de gouden kooi voorbij. Free at last. Hij is teruggeworpen op zichzelf. Er is slechts een ding waarop je in die toestand kunt rekenen (Faith) en dat is jezelf en je overlevingsprogramma.

Het nieuwe geloof, Faith, gaat, praktisch gezien, (we hebben het over de koopkracht, de marktsterkte, de retail, de detail en de munt niet vergeten), gepaard met een trend. De trend van de gezochte beheersbaarheid, het compacte overzicht, de eigen actie, de kleine onderneming, de terugkeer naar het handwerk, de overzichtelijke mechanische dynamiek, de handvaardigheid, het kleine boeren en tuinieren, contact met natuur en technologie, het kleine bedrijf, de intieme bedrijvigheid, de kleine kring, de familie, woningen, niet als lofts, maar met kamers, niet groot en buitensporig, maar klein en beknopt, na de grote voorwerpen, bokalen, vazen, victorie, nu de kleine objecten, zelfs het kleine gebaar, alsmede de persoonlijke, simpele  oplossing of innovatie.
 
Na God, en Geld, het Geloof in Genen.
(Vanwege Jezelf en De Genen die je lief hebt*).

Dat betekent: We gaan voor waar we zelf de hand in hebben.
Voor wat we zelf in huis hebben of kunnen halen. Letterlijk.
Met het meest basale geloof, zonder poespas, namelijk het geloof in de volgende generatie, droog gekookt de kern en het doel van ons bestaan**).Alleen in dat egoisme zijn we faithful.

Susanne Piët.

*)met dank aan prof.dr.Abraham de Swaan
**)met dank aan auteur Doeschka Meijsing in De Liefde (Querido, Amsterdam)

Dit stuk verscheen deze maand in het blad Second Sight.