Pas op: levensgevaarlijk: Oxytocine!

Onlangs werd ik opgeschrikt door een alarmerend 4-koloms artikel in de International Herald Tribune: de inmiddels roemruchte liefdesstof oxytocine, ook wel liefdevol knuffelhormoon genoemd, heeft ook een demonische achterkant: het leidt niet alleen tot knuffel en bescherming en trouw van geliefden en familie, wat we al wisten, maar het leidt ook tot uitsluiting van buitenstaanders, vreemden en uitgestotenen... Het hemd is nader dan de rok, het PVV-feestje, dus.

Oxytocine is een in de hersenen werkzame stof die een moeder vanzelf aanmaakt als ze een baby krijgt. Tegenwoordig wordt postnatale depressie verklaard door een tekort aan die stof. Het hormoon komt ook vrij als geliefden of familieleden elkaar strelen, knuffelen, of als mensen elkaar in nabijheid gewoon aandacht geven.
Ik was met deze vondst van neuropsychologen heel blij en hoopte dat iedereen deze onbeperkte grondstof met name in deze barre tijden in grote hoeveelheden zou willen aanmaken. Omdat ik er uit de literatuur achter gekomen was dat je oxytocine ook kan toedienen hoopte ik er stiekem op dat we het zo hier en daar zouden kunnen sprayen. Met die hoop eindig ik zo'n beetje mijn boek Moodmanagement. Maar nu moet ik toch nog eens achter mijn oren krabben.

Het nieuws werd geleverd door een nota bene Nederlandse onderzoeker, Carsten de Dreu die aan de universiteit van Amsterdam een experiment uitvoerde na toediening van snuifdoses oxytocine aan een groep studenten-proefpersonen. Zij kregen vervolgens de opdracht om een toets in te drukken na lezing van verschillende namen. Nederlandse namen werden sneller ingedrukt dan buitenlandse (islamitische, Poolse) namen, en die langere pauzetijd was een aanwijzing voor conflicterende emoties die de beslissingskeuze in de weg stonden. De studenten kregen ook nog de vraag wie zij op een overvolle reddingsboot zouden redden: de vijf mensen aan boord of degene die nog moest instappen. Cruciaal bleek de naam van deze kandidaat. Heette hij Maarten dan kon hij op meer steun rekenen dan de personen met Mohammedaanse namen. Uiteraard werden de resultaten vergeleken met die van 'cleane' studenten. En de verschillen waren zoals dat heet significant.Het resultaat is overigens ergens wel logisch: het hormoon is natuurlijk een genetisch overlevingshulpmiddel, bedoeld om de mens in de clan te beschermen en dat betekent natuurlijk ook: tegen gevaar. Alarmerend is alleen dat studenten, hoog opgeleid en van de wereld inmiddels zou je zeggen, onbewust, nog steeds vreemd / Mohammediaans aan gevaar koppelen. De bij herhaling in media aangedragen associatie, is kennelijk in het onbewuste systeem verankerd geraakt. Je mag maar hopen dat deze studenten als ze even nadenken, cognitieve activiteit toevoegen aan de emotie, zichzelf corrigeren.

Maar ik vind het vooral ook raar dat 'vreemd' nog bestaat in dit connected digitale tijdperk. We leven in de global village, die Marshal McLuhan in het midden van de vorige eeuw voorspelde. Over deze mediadenker van wie ook de uitspraak is: "The medium is the message" heeft de schrijver Copeland, bekend van de X-generation, overigens juist recent een interessant boek geschreven. Het medium heet alleen nu social en je had mogen hopen dat social inmiddels ook de boodschap was. Ik heb op Linked al meer dan vijfhonderd connecties en op Facebook loopt mijn rij vriendschappen ook al lekker op. Er zijn daarentegen ook vrienden die mij niet meer als vriend willen hebben omdat ze er al genoeg hebben! Iedereen twittert en chat met elkaar en zelfs premier Rutte vertrouwt ons digitaal toe uit armoe in de politiek te zijn gegaan omdat hij niet goed genoeg piano speelde. Ik las in een interview met een actrice dat zij getwitterd had over haar twee miskramen, terwijl niemand in haar intieme omgeving daarover wist. Onthulling all over, we vertrouwen elkaar zoveel toe, dat we er zelfs tegen gewaarschuwd moeten worden. Kennelijk voelen we ons nu digitaal allemaal familie van elkaar, ongehinderd door afstand, ras, opleiding, gender en andere verschillen. Dat zou mooi zijn, maar er is dus toch nog een verschil met real life. Want krijg je van twitteren ook oxytocine? En voel je je echt loyaal naar al die followers? En reken je omgekeerd op echte loyaliteit bij de reddingsboot?

Daarom blijf ik juist in de wereld waarin niemand meer meetelt als hij niet in iedere zin enthousiast het begrip social media laat vallen, pleiten voor wat ik noem platforming: het verzinnen van leuke aantrekkelijke excuses om verschillende mensen fysiek in real life bij elkaar te brengen. Je schept hierdoor ook gelegenheid om te matchen. Excuus kan een open discussie ergens over zijn, een brainstorm, een lezing, een festival, dansen, straatdiners, gezellige winkelformules, kunst, groot in een zaal of klein in een huiskamer. Tussen de schuifdeuren, ik juich de initiatieven hier en daar van harte toe, want ik ben er erg voor improvisatie, temidden van al die techo-luxury. Het goede van platforming is dat je in het echt kennis maakt met onverwachte anderen, zodat ze alsnog familie van je kunnen worden in je cognitieve systeem. En dat je in de stemming wordt gebracht voor liefde: je komt in the mood for love. Jawel, veel bezongen, van Sinatra tot Bono tot Brian Ferry.

En ik blijf, ook (of juist) na dit verpletterende oxytocine-nieuws, bewijs zien voor de songline die volgt na 'I'm in the mood for love':

....Especially when you're near me....

Susanne Piët
Keep Man Kind