Finance & Control - Recessie is maakbaar
Susanne Piet © 2003

Waar economen en psychologen elkaar tegenwoordig ontmoeten is in de overtuiging dat depressie recessie genereert en andersom. Het zit dus niet alleen in de beurs, maar ook tussen de oren. In deze tijden valt het woord recessie op iedere financiele pagina en in elke zakelijke lezing. Daar worden wij dus niet alleen niet vrolijk van, maar ook angstig, defensief, en: financieel ongezond. Voila, daar is ie: Een vicieuze cirkel, met andere woorden recessie is maakbaar. Nu is de vraag: wie breekt eruit? Degene die durft.

Stel, dat er een supermarktconcern bestaat dat in moeilijkheden verkeert door allerlei oorzaken, rampen van buitenaf, achterstallig managementonderhoud, gestagneerd marktcontact, dus ook doordat de consument de winkels niet meer bezoekt. De klant voelt zich er niet meer thuis, de klant voelt de recessie ook, de klant gaat naar concurrenten die dezelfde of soortgelijke producten voor aanzienlijk lagere prijs aanbieden, de klant wil namelijk echt op de kleintjes letten.

Gaat het supermarktconcern nu een nieuwe marktbenadering kiezen, creatief worden en nadenken over waar de werkelijke groei (en de werkelijke eigen meerwaarde) zit? Je zou bijvoorbeeld kunnen denken: de voormalig allochtonen vormen de groeimarkt. Ze beginnen nu discotheken en andere zaken, ze krijgen de meeste kinderen, ze gaan de cultuur beinvloeden. Hoe kunnen wij hen bedienen? Daar is durf en innovatie voor nodig.

Je zou bijvoorbeeld kunnen denken: waar gaat het denken van de toekomst over? Nu nog over gezondheid, beauty en veiligheid, straks over waarden en verbeelding: wat kunnen wij beter bieden dan onze concurrenten? En waar liggen de behoeftes? Dat brede assortiment is in de grote stad misschien geen onderscheidende asset meer, maar wel op het platteland, waar juist die afgeslankte winkels staan.

Dergelijke revolutietjes in benadering vereisen durf, en geld, en die begrippen worden veilig onder de pet gehouden als de zaken niet goed gaan. Het management gluurt angstig naar de cijfers, het is als de dood om fouten te maken, daar wordt in zulke tijden ook altijd hard op cijfers afgerekend, je wordt er echt niet vrolijk van en benepen gaat het iets doen, waar men gegarandeerd slecht in is: meedoen in de prijzenslag. Ook bij dit concern kun je nu twee gezinsflessen krijgen voor de prijs van een. Goedkope, voorspelbare acties, waar geen winnen mee mogelijk is. Self fullfilling prophecy.

Het mechanisme is niet alleen daar, maar overal herkenbaar. Ook intern in bedrijven. Als de zaken slecht gaan, gaat men bezuinigen, liefst op personeel (niet alleen de grootste kostenpost, maar ook het grootste kapitaal). Er moet niet alleen meer met minder, maar alles wordt ook harder. Waar voorheen investeringen zijn gedaan om de medewerkers te motiveren, om ze in teams te laten werken, om ze eigen doelen te laten stellen, niet voor de lol alleen, maar ook omdat bleek dat de resultaten ermee stegen. Waar slogans zijn bedacht om duidelijk te maken dat resultaat om mensen draait, wordt alles weer ouderwets cijfergericht. Dat leidt tot angst, met als gevolg hogere druk, wat niet noodzakelijk betekent: minder verlies, integendeel. Onder angst doet men stappen terug, het management wil niet op mislukken afgerekend worden, ze betalen hoge hypotheken, die neiging tot conservatief gedrag en denken valt onder het hoofdstuk security operations, een naam uit de psychologie, maar ze nemen juist grote risico’s: misschien is er even een heuveltje in de winstlijn, maar dan sneuvelen mensen onder werkdruk, ziekteverzuim, verlies aan creativiteit, verlies van markten.

In angstige tijden wordt iedereen boekhouder, zeker ook politici. Maar je kunt anders rekenen, als je gelooft in die samenhang tussen psychologische en economische processen.

Als alles toch maakbaar is, waarom dan niet een vrolijke tijd. Wie durft uit de cirkel te stappen? O inderdaad dat gaat iets kosten. Wat iedere financiele man inmiddels wel bekend zal voorkomen is dat je voor grote bezuinigingsoperaties grote bedragen moet reserveren. Wat kennelijk nog als gedachte moet indalen is dat je voor recessiebestrijding ook moet investeren. (en ja, dat kost ook geld). Maar ik bedoel: In mensen, in innovatie, in nieuwe benaderingen, in durf, in een omslag van de stemming. Ook opleving is maakbaar.

Cheers op de toekomst!

Terug naar archief